Emocje podczas pierwszego skoku ze spadochronem i lotu szybowcem

Zgodnie z teorią Solomona, po emocjach negatywnych następują emocje pozytywne, ponieważ układ nerwowy dąży do wyrównania emocji, tzn. osiągnięcia poziomu optymalnego. Emocja przeciwstawna powstaje wolniej i utrzymuje się dłużej od stanu pierwotnego. Wykres emocji podczas pierwszego w życiu skoku spadochronowego, powinien więc - zgodnie z tą teorią - wyglądać tak jak poniżej.

Aby sprawdzić tą hipotezę, dr Ryszard Makarowski z Instytutu Psychologii Uniwersytetu Gdańskiego, zbadał 37 osób wykonujących pierwszy w życiu lot szybowcem oraz 11 osób skaczących po raz pierwszy ze spadochronem. Badani wypełniali ankietę w dniu przybycia na lotnisko, w trakcie zakładania spadochronu, przed samym lotem lub skokiem spadochronowym oraz kilka razy po lądowaniu.

Pierwsza część ankiety mierzyła aktywację, czyli gotowość do działania. Na skali od -10 do +10 osoby badane miały za zadanie zaznaczyć swój stan. +10 oznaczało: jestem pełen energii, mogę przenosić góry, chce mi się krzyczeć, skakać, biegać; 0 oznaczało: nie chce mi się nic robić, a -10: bardzo nie chce mi się nic robić, kompletny brak energii.

W drugiej części ankiety badani zaznaczali wartość emocji. + 10 oznaczało: euforia, megazachwyt, 0: brak emocji, obojętność, a -10: przerażenie, panika, megalęk.

W trzeciej części osoby badane miały zaznaczyć, które z emocji spośród: euforia, radość, szczęście, zachwyt, podniecenie, zadowolenie, ciekawość, nadzieja, spokój, ulga, obojętność, zmęczenie, obawa, rozdrażnienie, złość, lęk/strach, przerażenie, występują u nich w danym momencie. Mogli również wpisać inną emocję.

Wartości aktywacji i emocji podczas pierwszego w życiu skoku ze spadochronem i lotu szybowcem są przedstawione na poniższych wykresach:

Jak widać, w przypadku lotu szybowcem wartości te są wyższe w momencie przyjazdu na lotnisko. Nie jest to wytłumaczone w pracy dr Makarowskiego, ale moim zdaniem spowodowane jest to tym, że osoby, które miały pierwszy raz polecieć szybowcem (był to lot z instruktorem, za wyciągarką) nie musiały przechodzić dwudniowego kursu, który był potrzebny przed samodzielnym skokiem spadochronowym, więc wiedziały, że czeka ich tylko krótki czas oczekiwania na lot. W przypadku skoku ze spadochronem, wartości te są natomiast wyższe na drugi dzień po skoku, co moim zdaniem jednoznacznie świadczy o tym, że lepiej skoczyć ze spadochronem, niż przelecieć się szybowcem, ponieważ po tym pierwszym pozytywne emocje pozostaną na dłużej ;) Osoby wykonujące lot szybowcem były badane również podczas lotu (rozmowa z instruktorem), co było niemożliwe w przypadku badanych skaczących ze spadochronem. Nagrania rozmowy świadczą o tym, że podczas lotu występują równocześnie emocje pozytywne i negatywne: lęk, przerażenie, ale i szczęście. Trzecia część ankiety wykazała to samo również przed pierwszym lotem szybowcem lub skokiem spadochronowym.

Teoria emocji przeciwstawnych Solomona nie potwierdziła się więc ani w przypadku osób skaczących ze spadochronem, ani w przypadku latających szybowcem. Podczas ekstremalnych czynności emocje nie zamieniają się w prosty sposób z negatywnych na pozytywne, ale występują jednocześnie.

Bibliografia

dr Ryszard Makarowski "Jakie emocje występują podczas pierwszego w życiu lotu szybowcem oraz pierwszego w życiu skoku ze spadochronem?" [w:] Medycyna Sportowa nr 23/2007